Türkiye'de şirket kurmak: yabancı yatırımcı için adım adım rehber

Türkiye’de şirket kurmak yavaş bir süreç değildir. Bir çeyreği alan, kuruluşun çevresinde olup bitenler ve bunların hangi sırayla yapıldığıdır.

1. Şirket türünü seçmek

Limited şirket (Ltd. Şti.) yönetişimi daha yalındır ve çoğu pazara giriş için tercih edilir. Anonim şirket (A.Ş.) daha yüksek asgari sermaye ve daha fazla şekil şartı taşır; dış yatırım, pay devri veya ileride satış düşünülüyorsa doğru cevap odur. Pay devri mekanizması ve çıkıştaki vergisel sonuçlar iki tür arasında esaslı biçimde farklıdır.

Yalnızca kuruluş maliyetine bakarak verilen karar, en sık geri dönülen karardır.

İrtibat bürosu ayrı bir seçenektir: pazar araştırması, temsil ve kalite kontrol yapabilir; ticaret yapamaz, fatura düzenleyemez, gelir elde edemez.

2. Kuruluş adımları

Yabancı ortaklar için Türkiye’de vergi kimlik numarası alınması.
Ana sözleşmenin hazırlanması — şablondan değil, fiili ortaklık ve temsil yapısı üzerinden.
Noter onayı ve Rekabet Kurumu payının ödenmesi.
Ticaret Sicili tescili ve oda kaydı.
Vergi dairesi açılışı ve imza sirküleri.
Banka hesabı açılışı.

Evrak hazırsa bu adımlar günler alır. Süreyi uzatan genellikle yurt dışından gelen belgelerin apostili ve tercümesidir.

3. Sıralamayı belirleyen üç kısıt

Çalışma izni personel sayısına bağlıdır. Aynı işyerinde her yabancı çalışan için genel olarak beş Türk çalışan aranır. Yabancı yönetici önce işe alınırsa başvuru, yalnızca zamanla giderilebilecek bir kriterden reddedilir.

Teşvik belgesi ileriye dönüktür. Belge düzenlendikten sonra yapılan harcamaları kapsar. Önce alınan makine istisnaların dışında kalabilir.

SGK tescili süre değil, tarih meselesidir. İşyeri bildirgesi ilk çalışanın işe başladığı güne kadar verilmelidir.

4. Faaliyete geçtikten sonra

İlk bordro, ilk Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi, ilk KDV beyannamesi. e-Fatura ve e-Defter ise ilk faturadan sonra değil önce devreye alınmalıdır.

Özet

Kuruluş bir haftalık iştir; bir çeyreği alan hazırlıktır. Sıralamayı en başta belirleyen şirketler tarihinde faaliyete geçer; belirlemeyenler genellikle çalışma izni veya teşvik nedeniyle bir çeyrek kaybeder.